Lịch Sử Phong Thổ Hà Nội - Phố Phường, Làng Mạc Và Xã Hội Đô Thị Từ Thế Kỷ XIX Đến Thế Kỷ XX

Lịch Sử Phong Thổ Hà Nội - Phố Phường, Làng Mạc Và Xã Hội Đô Thị Từ Thế Kỷ XIX Đến Thế Kỷ XX

Nghiên cứu về Hà Nội dưới góc độ quy hoạch, kiến trúc, chính sách… là phương pháp không mới, nhưng nghiên cứu về Hà Nội dưới góc độ dân cư, làng xã lại là một hướng tiếp cận ít phổ biến. Lịch sử phong thổ Hà Nội đã chọn chính hướng đi đó: từ những con người, những làng xã và những mảnh tư liệu nhỏ bé, từng bước dựng lại một Hà Nội xưa đa dạng, phức tạp và sống động.

Cuốn sách được cấu trúc thành năm phần lớn, đi theo một lộ trình: từ xác định không gian (Lãnh thổ), đến phân tích quan hệ sở hữu bên trong không gian đó (Sở hữu đất đai), đến tái dựng chân dung cụ thể của một loại hình cư trú mới nảy sinh (Làng đô thị là gì?), rồi đến con người sống trong không gian ấy (Dân cư), và cuối cùng là ai nắm quyền điều hành nó (Các cấp độ quyền lực). Cấu trúc cuốn sách phản ánh chính luận điểm cốt lõi của công trình: đô thị hóa Hà Nội phải được hiểu từ bên trong làng xã, đi từ đất đai lên đến con người, đến quyền lực.

Dựa trên nhiều tư liệu lưu trữ đa dạng chưa được khai thác một cách có hệ thống, Lịch sử phong thổ Hà Nội đã chứng minh rằng: biến đổi đô thị trước hết bắt nguồn từ những đứt gãy nội tại bên trong từng làng, giữa các nhóm lợi ích khác nhau. Cuốn sách đã từng bước phục dựng lịch sử đô thị từ chính cư dân của nó.

Bởi vì, như tác giả đánh giá: “Không nên tìm cách hiểu quá trình hội nhập hay kháng cự của các cộng đồng này vào mô hình đô thị chỉ qua kiến trúc hay bản đồ, mà phải nhìn vào đời sống bên trong từng làng, từng khu phố. Không có làng nếu không có dân làng, cũng như không có thành thị nếu không có thị dân: chính người Hà Nội đã làm nên thành phố của họ, và để hiểu được Hà Nội, cần bắt đầu từ con người, chứ không phải từ thành phố.”

Lịch sử phong thổ Hà Nội không chỉ là một chuyên khảo sử học nghiêm túc, tiếp cận đề tài từ một góc độ chưa được khai thác đầy đủ, mà còn mở ra góc nhìn mới cho những ai quan tâm đến lịch sử đô thị Việt Nam.

GIỚI THIỆU TÁC GIẢ

GS. TS. PHILIPPE PAPIN

Cựu sinh viên của Trường Sư phạm Saint-Cloud (École Normale Supérieure de Saint-Cloud) danh giá, là chuyên gia sử học cổ điển Việt Nam, thành viên của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (École Française d’Extrême-Orient) từ 1995 đến 2002.

Hiện là Giáo sư Khoa Lịch sử và Văn bản học của Viện Khảo cứu cao cấp Pháp (École Pratique des Hautes Études).

Là một nhà sử học, nhà nghiên cứu văn khắc, tác giả của nhiều chuyên khảo về lịch sử Việt Nam, đặc biệt về văn bia ở các làng xã thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng.